Ekranowane kable teleinformatyczne w domu: wady i zalety

W domowych sieciach komputerowych królują nieekranowane kable teleinformatyczne – i słusznie! Ekranowane kable kuszą obietnicą lepszej ochrony, ale w rzeczywistości ich stosowanie w domu jest często zbędne. Parametry kabla nie zmieniają się magicznie po nałożeniu ekranu. Przepustowość, częstotliwość czy tłumienie nadal zależą od konstrukcji i jakości wykonania kabla, a nie od obecności ekranu. Ekran może jedynie nieznacznie poprawić te parametry w specyficznych sytuacjach, ale w większości domowych instalacji różnica będzie niezauważalna. Zatem kiedy faktycznie warto wybrać ekranowaną wersję kabli do użytku domowego? 

Ekranowanie – czym jest i co oferuje?

Ekran to najczęściej folia aluminiowa otaczająca kabel typu skrętka, która chroni go przed zakłóceniami elektromagnetycznymi (EMI) i wyładowaniami elektrostatycznymi (ESD). Te zakłócenia mogą pochodzić od urządzeń elektrycznych, takich jak silniki, transformatory, a nawet od wyładowań atmosferycznych. Ekran może również nieznacznie poprawić wydajność kabla, zmniejszając poziom błędów i poprawiając przepustowość, ale tylko w specyficznych sytuacjach

Warto mieć na uwadze, że istnieją także różne typy ekranowania. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj:Podstawy budowy sieci okablowania strukturalnego – kategorie, budowa oraz zastosowanie – securityNET

Wady kabli ekranowanych

Niestety, ekranowane kable mają też swoje wady. Oto najważniejsze z nich:

1. Wyższy koszt: Ekranowane kable są zdecydowanie droższe od swoich nieekranowanych odpowiedników. Różnica w cenie może być znaczna, zwłaszcza w przypadku kabli o wyższej kategorii. Przy ograniczonym budżecie, ekranowanie nie jest priorytetem.
2. Złożoność instalacji: Montaż wymaga specjalnych złączy, większej wiedzy i umiejętności, co może stanowić wyzwanie dla mniej doświadczonych osób. Nieprawidłowe podłączenie ekranu może zniwelować jego zalety, a nawet pogorszyć parametry transmisji.
3. Uziemienie: Skuteczne działanie ekranu wymaga prawidłowego uziemienia, a to generuje dodatkowe komplikacje.

Uziemienie – kluczowy, ale problematyczny aspekt

W Polsce normy elektryczne wymagają, aby wszystkie urządzenia elektryczne były uziemione. Dotyczy to również kabli ekranowanych. Należy więc upewnić się, że kabel ekranowany jest podłączony do uziemienia zgodnie z obowiązującymi normami.

Jeśli nie ma możliwości uziemienia kabli ekranowanych, ich stosowanie nie ma sensu, a może nawet pogorszyć parametry sieci. Bez uziemienia ekran może stać się anteną, wychwytując i wzmacniając zakłócenia.

Opcje uziemienia kabli sieciowych obejmują:

1.Połączenie z szyną uziemiającą

Jest to najlepszy sposób uziemienia kabli, o ile w budynku jest dostępna szyna uziemiająca.

Szyna uziemiająca to metalowy pręt wbity w ziemię, połączony z instalacją elektryczną budynku.

Do połączenia kabla z szyną uziemiającą służy przewód uziemiający.

2.Połączenie z uziemionym urządzeniem

Jeśli w budynku nie ma szyny uziemiającej, kabel ekranowany można podłączyć do uziemionego urządzenia.

Uziemionym urządzeniem może być np. metalowa szafa rack.

Do połączenia kabla z urządzeniem służy przewód uziemiający.

3.Użycie gniazd teleinformatycznego z uziemieniem

Istnieją specjalne gniazda sieciowe z uziemieniem, które ułatwiają uziemienie kabli.

Gniazda te posiadają dodatkowy zacisk, do którego podłącza się przewód uziemiający.

Należy pamiętać, że gniazda z uziemieniem są droższe od standardowych gniazd.

Dodatkowe wskazówki dotyczące uziemienia

• Przewód uziemiający powinien być wykonany z miedzi i mieć przekrój co najmniej 6 AWG.
• Połączenia przewodów uziemiających powinny być wykonane solidnie i zabezpieczone przed korozją.
• Należy regularnie sprawdzać stan połączeń uziemiających.

Czy warto inwestować w kable ekranowane?

W większości domowych zastosowań nie ma potrzeby stosowania ekranowanych kabli. Nieekranowane kable teleinformatyczne są tańsze, łatwiejsze w montażu i w zupełności wystarczające do zapewnienia stabilnego i wydajnego połączenia.

Ekranowane kable mogą być dobrym wyborem w następujących sytuacjach:

1. Obecność silnych zakłóceń EMI/ESD: Jeśli w domu występuje wiele urządzeń generujących zakłócenia elektromagnetyczne, ekranowane kable mogą zapewnić lepszą stabilność połączenia.
2. Długie odcinki kabli: W przypadku długich kabli (powyżej 50 metrów) ekranowanie może pomóc w zredukowaniu strat sygnału.
3. Profesjonalne zastosowania: Ekranowane kable są często stosowane w sieciach o krytycznym znaczeniu, gdzie wymagana jest maksymalna niezawodność.

Podsumowanie

Ekranowane kable teleinformatyczne w domu to zwykle zbędny wydatek. W większości przypadków nieekranowane kable są w pełni wystarczające. Zanim zdecydujesz się na ekranowane rozwiązanie, dokładnie przeanalizuj swoje potrzeby i upewnij się, że jesteś w stanie prawidłowo je uziemić.

FAQ — Ekranowane kable teleinformatyczne

Czy w domu potrzebuję kabla ekranowanego?

W większości instalacji domowych wystarczy kabel nieekranowany UTP. Ekranowanie jest potrzebne tylko wtedy, gdy w pobliżu tras kablowych występują silne źródła zakłóceń elektromagnetycznych — np. duże silniki elektryczne, falowniki, linie energetyczne wysokiego napięcia lub nagrzewnice indukcyjne. W typowym domu jednorodzinnym lub mieszkaniu takie zagrożenia praktycznie nie występują.

Jaka jest różnica między FTP a STP?

FTP (Foiled Twisted Pair) to kabel z jedną wspólną folią ekranującą otaczającą wszystkie pary. STP (Shielded Twisted Pair) ma dodatkowo każdą parę ekranowaną osobno, co zapewnia lepszą ochronę przed przesłuchami wewnętrznymi. S/FTP łączy oba rozwiązania — folia na każdej parze i oplot na całym kablu. Im więcej warstw ekranowania, tym wyższa cena i mniejsza elastyczność kabla.

Czy kabel ekranowany wymaga uziemienia?

Tak — ekranowanie działa tylko wtedy, gdy kabel jest prawidłowo uziemiony po obu stronach trasy. Brak uziemienia lub uziemienie jednostronne może paradoksalnie pogorszyć parametry transmisji, ponieważ ekran staje się anteną zbierającą zakłócenia. W instalacjach ekranowanych konieczne jest stosowanie ekranowanych gniazd, patchpaneli i wtyków RJ45.

Czy kabel ekranowany jest szybszy od UTP?

Nie — ekranowanie nie zwiększa prędkości transmisji. Kabel ekranowany i nieekranowany tej samej kategorii (np. kat. 6) mają identyczne parametry przepustowości. Ekranowanie chroni sygnał przed zakłóceniami zewnętrznymi, ale nie wpływa na jego prędkość.

Kiedy warto wybrać kabel ekranowany zamiast UTP?

Kabel ekranowany warto wybrać gdy: instalacja prowadzona jest obok tras energetycznych 230V bez zachowania separacji, obiekt jest narażony na silne zakłócenia EMI (zakłady przemysłowe, szpitale z aparaturą medyczną), wymagana jest certyfikacja toru według rygorystycznych norm lub gdy norma instalacyjna (np. PN-EN 50174-2) wskazuje na konieczność ekranowania przy danej konfiguracji tras.